Bireylerin bir araya gelerek toplumları oluşturduğu her yerde “normal” ve “normal olmayan” düşünceler, davranışlar ya da konseptler tartışılır durur. Hele ki söz konusu çocuklar olduğunda hemen hemen herkes onlara ait davranışların “normal” oluşu ve olmayışı hakkında yorum yapmaya hazırdır. Gelin bu soruya olabildiğince bilimsel bir çerçeveden cevap vermeye çalışalım…
Normal davranış, kurallı, alışıla gelene uyan; anormal davranış ise kurala ve alışıla gelene uymayan davranış anlamına gelir. Bu tanımı çocuk gerçekliğine dayandırarak açıklamak gerekirse, bir davranışın normal olarak tanımlanabilmesi için bahsi geçen davranışın toplumdaki çoğunluk tarafından onaylanması ve kabul edilmesi gerekmektedir.
Peki, ya onaylanmazsa?
Çocuklar onaylanmadıklarında etiketlenirler ve yaşamlarındaki özgürlük alanları kısıtlanmaya başlar. Özgürlüğün kaybına neden olan meselelerin en başında toplumda yaşayan yetişkinlerin çocukların gelişimsel olarak sergiledikleri davranışları kabul etmeye karşı gösterdikleri dirençtir. Çocukların her zaman kurallara ve ortamın gerekliklerine uygun davranmaları beklenir. Bu durum bazen gerçekleşmesi mümkün olmayan davranışların çocuklar tarafından yapılabileceğine olan inancı arttırır. Tam da böyle zamanlarda “normal” ve “anormal” arasındaki makas açılır. İşler herkes için karışır.
Çocukların takip ettikleri gelişim basamakları vardır.
İçinde yaşadığı ailenin yapısının etkisi olsa da her yaş dönemine ait belli gelişimsel özellikler vardır. Bu özellikler çocuğun fiziksel, biyolojik, duygusal, sosyal ya da bilişsel becerileri olarak gruplandırılabilir. 4 yaşındaki bir çocuğun 5 paragraflık bir şiiri tek seferde ezberlemesini nasıl beklemiyorsak, aynı çocuğun bir kuralı tek seferde kabul edip davranışa dökmesini de beklememeliyiz.
DİKKAT! BEKLENTİLERİMİZ NORMAL ALGIMIZI DEĞİŞTİRİR.
- Çocuğun sınırlılıklarını ve güçlü yönlerini kabul etmeliyiz.
- Çocuğun gelişimsel aşamaları en iyi şekilde tamamlayabilmesi için gereken fırsatları en üst düzeye çıkarmalıyız.
- Çocuğun dış dünyada rahat ve uyumlu bir şekilde hareket edebilmesini sağlayacak ortamlar hazırlamalıyız. Bütün bunlar sayesinde onların yaptıkları ve yapamadıkları hakkında fikir sahibi olabilir ve onların “normalini” keşfedebiliriz.
